Polscy przedsiębiorcy coraz chętniej sięgają po wsparcie na innowacje – zarówno technologiczne, jak i organizacyjne. Jednym z głównych narzędzi finansowania takich działań jest pomoc publiczna udzielana na badania, rozwój i innowacje. Jest to mechanizm, który nie tylko stymuluje rozwój firm, ale także buduje przewagi konkurencyjne całych regionów i gospodarki.

Pomoc publiczna na badania, rozwój i innowacje wspiera innowacyjne produkty i technologie, promuje współpracę nauki i biznesu (np. projekty konsorcjalne) oraz ułatwia komercjalizację wyników badań i tworzenie centrów badawczo-rozwojowych oraz infrastruktury B+R.

Czym jest działalność badawczo-rozwojowa?

Podążając za wydawanym przez Organizację Współpracy Gospodarczej i Rozwoju OECD od ponad 60 lat Podręcznikiem Frascati, który jest uznanym światowym standardem gromadzenia i publikowania porównywalnych w skali międzynarodowej statystyk związanych z działalnością badawczą i rozwojową należy przytoczyć definicję:

„Działalność badawcza i rozwojowa obejmuje pracę twórczą podejmowaną w sposób metodyczny w celu zwiększenia zasobów wiedzy – w tym wiedzy o rodzaju ludzkim, kulturze i społeczeństwie – oraz w celu tworzenia nowych zastosowań dla istniejącej wiedzy.

Działalność B+R jest zawsze ukierunkowana na nowe odkrycia, oparte na oryginalnych koncepcjach (i ich interpretacji) lub hipotezach. Z reguły nie ma pewności co do ostatecznego wyniku (lub przynajmniej co do ilości czasu i zasobów potrzebnych do jego osiągnięcia), jest ona planowana i budżetowana (nawet jeśli jest realizowana przez osoby fizyczne), a jej celem jest osiągnięcie wyników, które mogłyby być swobodnie przenoszone lub sprzedawane na rynku. Aby dana działalność mogła zostać uznana za działalność badawczą i rozwojową, musi ona spełniać pięć podstawowych kryteriów – musi być: nowatorska, twórcza, nieprzewidywalna, metodyczna i możliwa do przeniesienia lub odtworzenia.”

Termin „działalność badawcza i rozwojowa” obejmuje trzy rodzaje działalności: badania podstawowe, badania stosowane i prace rozwojowe. Badania podstawowe to prace eksperymentalne lub teoretyczne podejmowane przede wszystkim w celu zdobycia nowej wiedzy na temat podstaw zjawisk i obserwowalnych faktów, bez uwzględniania konkretnych zastosowań. Badania stosowane to oryginalne badania podejmowane w celu zdobycia nowej wiedzy. Są one jednak ukierunkowane przede wszystkim na konkretny, praktyczny cel lub zamiar. Prace rozwojowe to prace podejmowane w sposób metodyczny, oparte na wiedzy zdobytej w wyniku działalności badawczej i rozwojowej i doświadczeń praktycznych oraz wytwarzające dodatkową wiedzę, ukierunkowaną na wytworzenie nowych produktów lub procesów bądź na udoskonalenie istniejących produktów lub procesów.

Przykłady:

rutynowe badania, jak np. badania krwi i badania bakteriologiczne zlecane przez lekarzy nie należą do działalności badawczej i rozwojowej, natomiast specjalny program badań krwi dla pacjentów przyjmujących nowe leki kwalifikuje się do prac B+R;
codzienne rejestrowanie temperatury lub ciśnienia atmosferycznego nie należy do działalności B+R, lecz jest pewną standardową procedurą. Badania nad nowymi metodami pomiaru temperatury to już działalność B+R, podobnie jak analiza i rozwijanie nowych modeli przewidywania pogody.

B+R+I – kluczowy czynnik pobudzający gospodarczo Europę

Co do zasady, aby zapobiec sytuacji, w której państwowe dotacje zakłócają konkurencję na rynku wewnętrznym i wpływają na wymianę handlową pomiędzy państwami członkowskimi, w Traktacie o funkcjonowaniu UE ustanowiono zakaz pomocy państwa. Od tej zasady istnieją jednak wyjątki. Pomoc publiczną można bowiem uznać za zgodną z rynkiem wewnętrznym, jeżeli spełnione są dwie przesłanki: pozytywna i negatywna. Przesłanka pozytywna wymaga, aby pomoc była przeznaczona na ułatwianie rozwoju działalności gospodarczej a przesłanka negatywna wymaga, aby pomoc nie wpływała niekorzystnie na warunki wymiany handlowej w stopniu, który narusza wspólny interes.

W kontekście działalności badawczej, rozwojowej i innowacyjnej (B+R+I) Komisja Europejska uznała, że jej prowadzenie obarczone jest tak dużym ryzykiem, że bez pomocy publicznej realizacja innowacyjnych projektów badawczo-rozwojowych może ucierpieć z powodu niewystarczającego dostępu do finansowania. Z uwagi na powyższe uznano, że pomoc państwa w obszarze badań, rozwoju i innowacji jest konieczna.

Zasady ramowe pomocy państwa na działalność B+R+I mają zastosowanie do wszystkich technologii, gałęzi przemysłu i sektorów, w których ścieżki badawcze mogą doprowadzić do powstania nowych rozwiązań w zakresie produktów, procesów i usług.

W niedawno przyjętym komunikacie w sprawie europejskiej przestrzeni badawczej uznano badania naukowe i innowacje za kluczowy czynnik pobudzający odbudowę gospodarczą Europy, przyspieszający zieloną i cyfrową transformację. Komisja Europejska zaproponowała, aby państwa członkowskie potwierdziły cel dotyczący unijnych inwestycji w badania i rozwój na poziomie 3% PKB i zaktualizowały go w taki sposób, aby odzwierciedlał nowe priorytety UE, w tym nowy unijny cel, zakładający wsparcie państwa w wysokości 1,25% PKB, który państwa członkowskie mają osiągnąć do 2030 r.

Rodzaje pomocy na badania, rozwój i innowacje

KE określiła szereg środków na rzecz działalności B+R+I, w przypadku których pomoc państwa może być zgodna ze wspólnym rynkiem. W ramach szerokiej kategorii pomocy na badania, rozwój i innowacje wyróżnić można:

pomoc na realizację projektów badawczo-rozwojowych (w tym studiów wykonalności);
pomoc na budowę lub modernizację infrastruktury badawczej (przełomowe badania naukowe coraz częściej wymagają wysokiej jakości infrastruktury badawczej, gdyż przyciągają utalentowanych naukowców z całego świata i mają zasadnicze znaczenie np. dla technologii informacyjnych i komunikacyjnych oraz kluczowych technologii wspomagających);
pomoc na budowę i modernizację infrastruktur testowo-doświadczalnych;
pomoc na działalność innowacyjną – w przypadku małych i średnich przedsiębiorstw (MŚP) taką pomoc można przyznawać na uzyskanie, walidację i obronę patentów i innych wartości niematerialnych i prawnych, na oddelegowanie wysoko wykwalifikowanego personelu oraz opłacenie usług doradczych w zakresie innowacji i usług wsparcia innowacji;
pomoc na innowacje procesowe i organizacyjne;
pomoc dla klastrów innowacyjnych, której celem jest niwelowanie przepływu wiedzy w ramach klastrów i pomiędzy nim.

Maksymalna intensywność wsparcia na B+R+I

Aby zapewnić przewidywalność i równe warunki działania, KE do pomocy na działalność B+R+I stosuje maksymalne intensywności pomocy określone na podstawie trzech kryteriów: bliskości pomocy wobec rynku, wielkości beneficjenta oraz dotkliwości wszelkich niedoskonałości rynku, np. oczekiwanych efektów zewnętrznych pod względem rozpowszechniania wiedzy. Z tego względu intensywność pomocy w przypadku działalności rozwojowej i innowacyjnej jest zasadniczo niższa niż w przypadku działalności badawczej.

Intensywność może zostać zwiększona (premia) do maksymalnie 80% kosztów kwalifikowalnych w następujący sposób:

o 10% dla średnich przedsiębiorców;
o 20% dla mikro- i małych przedsiębiorców;
o 15% gdy wyniki prac B+R przeprowadzonych w ramach modułu zostaną szeroko rozpowszechnione podczas konferencji, za pośrednictwem publikacji, ogólnodostępnych baz, bądź oprogramowania bezpłatnego lub otwartego;
o 5% jeżeli projekt B+R jest realizowany w obszarze województw dolnośląskiego i wielkopolskiego, a także w wybranych gminach regionu warszawskiego stołecznego;
o 15% jeżeli projekt B+R jest realizowany w obszarze województw: kujawsko-pomorskiego, lubelskiego, lubuskiego, łódzkiego, małopolskiego, opolskiego, podkarpackiego, podlaskiego, pomorskiego, śląskiego, świętokrzyskiego, warmińsko-mazurskiego lub zachodniopomorskiego i regionu mazowieckiego regionalnego.

Jakie koszty mogą być dofinansowane w projektach B+R?

Kategorie wydatków kwalifikowalnych w projektach B+R:

personel projektu – wynagrodzenie personelu projektu badawczo-rozwojowego: pracowników kadry naukowo-badawczej, tj. pracowników badawczych, pracowników technicznych, pozostałych pracowników pomocniczych;
usługi zewnętrzne (podwykonawstwo) – koszty badań wykonywanych na podstawie umowy oraz koszty doradztwa i równorzędnych usług wykorzystywanych wyłącznie na potrzeby projektu badawczo-rozwojowego. Podwykonawstwem nie są czynności pomocnicze niezbędne do wykonania zadań projektowych, takie jak usługi prawne, księgowe, podatkowe lub reklamowe;
odpisy amortyzacyjne aparatury naukowo-badawczej i sprzętu oraz budynków wykorzystywanych w celu prowadzenia badań przemysłowych i prac rozwojowych;
wydatki związane z dostawami, czyli koszty zakupu materiałów, środków eksploatacyjnych i podobnych produktów, ponoszone bezpośrednio w związku z realizacją prac B+R.

W GRUPIE4 widzimy potencjał tam, gdzie inni widzą ograniczenia. Znamy się na projektach badawczo-rozwojowych, bo większość z ponad 200 projektów, na które pozyskaliśmy dofinansowanie unijne to były projekty B+R.

Porozmawiajmy o Twoim innowacyjnym projekcie badawczo-rozwojowym. Zadzwoń, napisz i umów się na bezpłatną konsultację.

oprac. Jakub Woźniak, Członek Zarządu w GRUPA4 Fundusze Europejskie Sp. z o.o.

Powrót