Ścieżka SMART przez ostatnie lata była jednym z najbardziej kompleksowych instrumentów wsparcia innowacji. Umożliwiała finansowanie badań, wdrożeń oraz szeregu działań towarzyszących w ramach jednego, rozbudowanego projektu. Dla wielu firm oznaczało to dużą elastyczność, ale jednocześnie wysoką złożoność – zarówno na etapie przygotowania wniosku, jak i późniejszej realizacji.
Rok 2026 przynosi jednak wyraźne odejście od tego modelu. Z harmonogramu naborów oraz zasad przyjętych podczas grudniowego Komitetu Monitorującego Program FENG jasno wynika, że Ścieżka SMART została przebudowana systemowo, a nie punktowo.
Znika formuła projektów modułowych, rozdzielone zostają nabory na badania i wdrożenia, a konkurs wraca do logiki znanej z poprzednich perspektyw finansowych – będzie podobny do swojego popularnego poprzednika – konkursu „Szybka Ścieżka”.
Jak działała Ścieżka SMART do 2025 roku i jak będzie w 2026?
BYŁO: jeden projekt od badań przez wdrożenie po promocję zagraniczną marki i rozwój kompetencji kadr
Do końca 2025 roku Ścieżka SMART umożliwiała realizację projektów obejmujących pełny cykl rozwoju innowacji – od badań przemysłowych, przez prace rozwojowe, w tym tworzenie demonstratora/prototypu.
W praktyce przedsiębiorcy mogli w jednym wniosku zaplanować prace B+R, ująć inwestycje wdrożeniowe oraz rozbudować projekt o dodatkowe moduły, takie jak:
- infrastruktura B+R – dofinansowanie inwestycji w infrastrukturę niezbędną do realizacji agendy badawczej, na rzecz tworzenia innowacyjnych produktów lub usług;
- cyfryzacja – finansowanie inwestycji związanych z zastosowaniem rozwiązań cyfrowych w przedsiębiorstwie m.in. w celu zapewnienia cyberbezpieczeństwa;
- zazielenienie przedsiębiorstw – transformacja przedsiębiorstw w kierunku zrównoważonego rozwoju oraz gospodarki o obiegu zamkniętym;
- internacjonalizacja – promocja zagraniczna wyrobów lub usług pod marką produktową przedsiębiorstwa, udział w zagranicznych wydarzeniach targowo-wystawienniczych, uzyskanie ochrony praw własności przemysłowej;
- kompetencje – doskonalenie kompetencji pracowników i osób zarządzających, zdobywanie przez nich nowych umiejętności oraz wiedzy, a także nabywanie kwalifikacji.
Taki model dawał dużą elastyczność, ale jednocześnie prowadził do bardzo rozbudowanych i złożonych projektów.
BĘDZIE: osobny konkurs na B+R i osobny na wdrożenie innowacji
W 2026 roku Ścieżka SMART przestaje być konkursem modułowym. Znikają osobne moduły: cyfryzacji, zazielenienia, infrastruktury B+R, internacjonalizacji i rozwoju kompetencji w dotychczasowej formule.
Projekt ma jeden główny cel: B+R albo wdrożenie innowacji. Pozostałe działania nie są już niezależnymi modułami, lecz mogą pojawić się wyłącznie jako element pomocniczy, ściśle powiązany z głównym celem projektu.
Wsparcie dla cyfryzacji i zielonej transformacji nie znika z systemu, ale zostaje wyprowadzone poza konkurs Ścieżka SMART. Oferta PARP zostanie rozszerzona o nowy instrument finansowy – fundusz pożyczkowy na cyfrową i zieloną transformację przedsiębiorstw, realizowany w ramach programu FENG 2021-2027. Instrument ten umożliwi przedsiębiorcom pozyskanie pożyczek od 2,5 mln zł do 15 mln zł, oprocentowanych na poziomie 0,5% rocznie, z okresem finansowania do 15 lat i karencją w spłacie do 24 miesięcy.
Choć moduły znikają, nie wszystkie koszty dodatkowe wypadają z gry. Koszty takie jak: internacjonalizacja, szkolenia i rozwój kompetencji, będą mogły być nadal ujęte we wniosku, ale wyłącznie jako koszty bezpośrednio związane z realizacją projektu B+R lub wdrożenia, a nie jako osobny komponent projektu.
To podejście jest spójne z nowymi kryteriami: wydatki pomocnicze mają wspierać główny cel projektu, a nie stanowić celu samego w sobie. W praktyce oznacza to mniej „rozbudowanych” wniosków, ale też mniejsze pole do manewru przy konstruowaniu budżetu.
Przedsiębiorstwa, które od 2023 r. w ramach Ścieżki SMART łączyły realizację wszystkich celów w jednym projekcie będą musiały opracować strategię łączenia różnych źródeł finansowania:
- pierwszy nabór wniosków w konkursie Ścieżka SMART dot. projektów B+R, realizowanych przez mikro-, małe i średnie przedsiębiorstwa, został zaplanowany przez Polską Agencję Rozwoju Przedsiębiorczości od 26 lutego 2026 r. do 31 marca 2026 r.
- pierwszy nabór wniosków w konkursie Ścieżka SMART dot. inwestycyjnych projektów wdrożeniowych, realizowanych przez mikro-, małe i średnie przedsiębiorstwa, został zaplanowany przez Polską Agencję Rozwoju Przedsiębiorczości od kwietnia do maja 2026 r.
Ścieżka SMART dla dużych przedsiębiorstw
BYŁO: duże firmy wyłącznie w konsorcjach
W 2025 r. duże przedsiębiorstwa mogły korzystać ze Ścieżki SMART wyłącznie w formule konsorcjów. Konsorcja w Ścieżce SMART mogły być tworzone przez dwa lub trzy duże przedsiębiorstwa, przez duże przedsiębiorstwa i mikro-, małe lub średnie przedsiębiorstwa (MŚP) lub też przez duże przedsiębiorstwa, organizacje badawcze lub organizacje pozarządowe.
Do konkursu mogło przystąpić również konsorcjum składające się z dużego przedsiębiorstwa, MŚP oraz organizacji badawczej lub organizacji pozarządowej.
Model ten miał promować transfer wiedzy i współpracę międzysektorową, ale w praktyce bywał barierą dla firm chcących realizować projekty samodzielnie.
BĘDZIE: duże firmy w konsorcjach lub indywidualnie – tylko projekty B+R
W 2026 roku duże przedsiębiorstwa dalej mogą brać udział w konkursie dla konsorcjów ale mogą też ubiegać się o dofinasowanie swoich projektów badawczo-rozwojowych w ramach rundy indywidualnej, bez konsorcjanta:
- Narodowe Centrum Badań i Rozwoju zaplanowało rundę konkursu Ścieżka SMART dla pojedynczych dużych przedsiębiorstw z naborem wniosków od 23 marca 2026 r. do 22 maja 2026 r.
Ścieżka SMART – zmiany w przebiegu oceny wniosku
BYŁO: ocena mocno obciążona formalizmem
Po zmianach w 2025 r. system oceny był dwustopniowy. W pierwszym etapie oceny projektów B+R eksperci (po sprawdzeniu kwalifikowalności Wnioskodawcy) oceniali charakter badawczo-rozwojowy modułu oraz innowacyjność rezultatu prac B+R. W module Wdrożenie innowacji analogicznie skupiano się na ocenie innowacyjności przedmiotu wdrożenia oraz sprawdzeniu faktu, czy przedmiotem drożenia są wyniki prac B+R.
Ocena w etapie 1 dokonywana była przez dwóch ekspertów, bez udziału Wnioskodawcy, wyłącznie na podstawie wniosku.
W praktyce więc bez interakcji z przedsiębiorcami, wyłącznie na podstawie pierwotnej wersji wniosku, eksperci analizowali skomplikowane zagadnienie innowacyjności projektów, co powodowało, że wiele projektów odpadało na etapie wczesnej oceny merytorycznej, jeszcze zanim doszło do realnej dyskusji o potencjale projektów.
BĘDZIE: prostszy start, ciężar oceny przesunięty dalej
System oceny pozostaje dwustopniowy, ale zmienia się jego logika. Na pierwszym etapie oceniana będzie jedynie: kwalifikowalność projektu oraz jego charakter badawczo-rozwojowy.
Ocena będzie miała uproszczony charakter (TAK/NIE).
Dopiero drugi etap obejmie ocenę innowacyjności i pogłębioną analizę merytoryczną projektu podczas Panelu Ekspertów. Na tym etapie możliwe będą uzupełnienia i korekty wniosku, a ciężar oceny jakości projektu zostanie wyraźnie przesunięty z etapu formalnego na merytoryczny.
BYŁO: pełna dokumentacja finansowa na moment złożenia wniosku
Przy składaniu wniosku wymagane było przedstawienie modelu finansowego, udokumentowanie źródeł finansowania oraz wykazanie zdolności do realizacji całego projektu, co znacząco wydłużało proces przygotowania aplikacji.
BĘDZIE: mniej dokumentów na starcie aplikowania
Dokumenty finansowe, w tym: model finansowy i potwierdzenie źródeł finansowania projektu nie będą już wymagane na etapie składania wniosku. Przedsiębiorca dostarczy je dopiero po pozytywnej ocenie pierwszego etapu.
Mniej elastyczności, więcej decyzji strategicznych
Zmiany w Ścieżce SMART od 2026 roku nie polegają na ograniczeniu finansowania innowacji, lecz na zmianie podstawowych założeń wsparcia. Konkurs staje się prostszy konstrukcyjnie, ale jednocześnie bardziej wymagający strategicznie.
Rozdzielenie projektów B+R i wdrożeniowych, likwidacja modułów oraz wyraźne zróżnicowanie zasad dla MŚP, dużych firm i konsorcjów oznaczają, że przedsiębiorcy nie mogą już „zbudować wszystkiego w jednym wniosku”. Zamiast tego muszą:
- jasno określić etap rozwoju innowacji,
- zdecydować, który konkurs jest właściwy w danym momencie,
- zaplanować rozwój firmy w kilku krokach i z wykorzystaniem różnych instrumentów finansowania.
Z punktu widzenia firm kluczowe staje się więc nie tylko przygotowanie dobrego wniosku, ale przede wszystkim podjęcie właściwej decyzji projektowej na samym początku. W nowej formule Ścieżki SMART błędy na etapie koncepcji będą znacznie trudniejsze do naprawienia na dalszym etapie oceny.
Pierwsze nabory ruszają już w lutym 2026 roku, dlatego to ostatni moment, aby przeanalizować zmiany w logice konkursu i dostosować do nich swoje plany badawczo-rozwojowe i inwestycyjne.
W Zespole GRUPA4 Fundusze Europejskie jesteśmy gotowi włączyć się do tego procesu. Znamy konkurs Ścieżka SMART na tyle dobrze, że pozyskaliśmy dofinansowanie dla naszych klientów w każdej z dotychczasowych rund konkursu od 2023 r. Łącznie na konta klientów GRUPY4, którzy startowali w konkursie Ścieżka SMART trafiło już – lub trafi za chwilę – ponad 164 mln zł bezzwrotnej dotacji.
Wiemy jak zmieniać odważne wizje w skuteczne projekty – i sprawiamy, że to się dzieje!
