STEP to jeden z najważniejszych instrumentów wsparcia dla firm rozwijających technologie krytyczne. Harmonogram konkursów STEP w ramach programu Fundusze Europejskie dla Nowoczesnej Gospodarki w 2026 roku jest pełen propozycji dla firm, które chcą realizować projekty badawczo-rozwojowe i inwestycyjne w obszarach technologii cyfrowych i deeptech, biotechnologii oraz technologii czystych i zasobooszczędnych. Problemy? Bardzo mała liczba składanych wniosków i pojedyncze projekty na listach projektów wybranych do dofinansowania.
Przybliżamy założeni konkursu, którego celem jest wzmacnianie europejskiej niezależności technologicznej, rozwój strategicznych łańcuchów wartości i finansowanie projektów, które mają znaczenie szersze niż działalność pojedynczego przedsiębiorstwa.
Europa chce więcej innowacji. Polska wciąż goni liderów
Od wielu lat Polska poprawia swoją pozycję w rankingach innowacyjności, jednak nadal pozostaje w grupie krajów określanych przez Komisję Europejską jako „wschodzący” lub „początkujący innowatorzy”. Według European Innovation Scoreboard Polska osiąga około 65% średniego poziomu innowacyjności Unii Europejskiej. To wynik lepszy niż jeszcze kilka lat temu, ale nadal wyraźnie niższy od państw zaliczanych do grona silnych innowatorów, takich jak Niemcy, Belgia, Irlandia, Francja czy Estonia. Jeszcze większy dystans dzieli nas od liderów innowacji: Szwecji, Finlandii, Danii i Holandii.
Podobnie wygląda sytuacja w obszarze badań i rozwoju. Nakłady krajowe brutto na działalność B+R wzrosły w Polsce do poziomu 1,45% PKB, jednak nadal pozostają poniżej średniej unijnej wynoszącej 2,26%. Największe wyzwania dotyczą między innymi: niskiego poziomu inwestycji venture capital, ograniczonego umiędzynarodowienia badań naukowych, relatywnie słabych wyników małych i średnich przedsiębiorstw w zakresie wdrażania innowacji produktowych.
Właśnie dlatego zarówno Komisja Europejska, jak i państwa członkowskie uruchamiają instrumenty mające przyspieszyć rozwój innowacyjnych technologii. Jednym z najważniejszych jest STEP – Platforma Technologii Strategicznych dla Europy.
STEP jako element szerszej strategii wspierania innowacji
Platforma STEP nie jest odosobnionym instrumentem. To jeden z elementów szerszego systemu wsparcia innowacyjności, który ma przyspieszyć transformację polskiej gospodarki. Wśród najważniejszych instrumentów – obok wartego ok. 4 mld zł Funduszu Wsparcia Technologii Krytycznych – znajdują się także Fundusz na rzecz Transformacji Cyfrowej i Przyjaznej Środowisku z budżetem około 800 mln zł, czy program Ścieżka SMART, w ramach którego tylko w 2025 roku przeznaczono ponad 2,3 mld zł na projekty badawczo-rozwojowe i wdrożeniowe.
Wspólnym mianownikiem tych działań jest zwiększenie liczby przedsiębiorstw prowadzących działalność B+R, wzrost komercjalizacji wyników badań oraz rozwój technologii o znaczeniu strategicznym dla Polski i Unii Europejskiej. W Polsce wsparcie jest realizowane w ramach Programu Fundusze Europejskie dla Nowoczesnej Gospodarki. Nabory STEP obejmują trzy sektory: technologie cyfrowe i innowacje w ramach głębokich technologii, biotechnologie oraz czyste i zasobooszczędne technologie.
W każdym z tych obszarów liczy się nie tylko sama innowacyjność projektu, ale również jego znaczenie dla europejskiej gospodarki, łańcuchów wartości i ograniczania strategicznych zależności Unii Europejskiej.
W ostatnich latach coraz wyraźniej widać, że europejska gospodarka potrzebuje własnych kompetencji technologicznych w obszarach, które mają znaczenie dla bezpieczeństwa, przemysłu, zdrowia, energetyki i konkurencyjności. Dotyczy to zarówno dostępu do zaawansowanych technologii cyfrowych, jak i bezpieczeństwa lekowego, biotechnologii, transformacji energetycznej, magazynowania energii, wodoru, technologii baterii czy rozwiązań ograniczających emisyjność przemysłu. STEP jest odpowiedzią na te wyzwania. Program ma wspierać projekty, które wzmacniają europejską suwerenność technologiczną, rozwijają technologie krytyczne i budują odporność Europy na zakłócenia globalne: gospodarcze, klimatyczne, zdrowotne czy geopolityczne.
Trzy równorzędne obszary STEP
Technologie cyfrowe i deeptech
Pierwszy obszar obejmuje technologie cyfrowe oraz innowacje w ramach głębokich technologii. To właśnie tutaj mieszczą się projekty dotyczące między innymi sztucznej inteligencji, półprzewodników, technologii kwantowych, zaawansowanej łączności, przetwarzania danych, robotyki, systemów autonomicznych czy technologii czujników.
W tym obszarze szczególnie ważne jest pokazanie, że projekt nie sprowadza się do zwykłej digitalizacji firmy. Samo wdrożenie AI, automatyzacja procesu albo budowa kolejnej platformy cyfrowej nie wystarczą. Projekt powinien wnosić istotny element technologiczny, mieć potencjał gospodarczy i wpisywać się w rozwój technologii krytycznych dla rynku UE.
Biotechnologie
Drugim równorzędnym obszarem STEP są biotechnologie. W 2026 roku NCBR i PARP ogłosiły nabory dla przedsiębiorstw oraz konsorcjów naukowo-przemysłowych na projekty z zakresu biotechnologii, z łącznym budżetem 600 mln zł. Zakres tematyczny obejmuje między innymi technologie związane z DNA/RNA, białkami i innymi cząstkami, kulturami komórkowymi i tkankowymi, inżynierią tkankową i komórkową, technikami procesów biotechnologicznych, genami i wektorami RNA, bioinformatyką oraz nanobiotechnologią. W ścieżce dotyczącej strategicznej niezależności UE możliwe jest również wsparcie projektów obejmujących produkty lecznicze o krytycznym znaczeniu oraz ich składniki.
To ważny obszar nie tylko z perspektywy rozwoju innowacyjnych terapii czy procesów biotechnologicznych, ale także bezpieczeństwa zdrowotnego i ograniczania zależności Europy od zewnętrznych dostawców technologii, komponentów i produktów.
Czyste i zasobooszczędne technologie
Trzeci obszar STEP obejmuje czyste i zasobooszczędne technologie. To szeroki sektor związany z transformacją energetyczną, klimatyczną i przemysłową. W naborach wskazywane są między innymi technologie słoneczne, wiatrowe, wodorowe, baterie i magazynowanie energii, pompy ciepła, geotermia, biogaz i biometan, wychwytywanie, transportowanie, wykorzystywanie i składowanie CO2, technologie sieci elektroenergetycznych, elektromobilność, efektywność energetyczna, zrównoważone paliwa alternatywne, technologie wodne, technologie związane z dekarbonizacją przemysłu oraz rozwiązania z zakresu gospodarki o obiegu zamkniętym.
To nie jest wyłącznie konkurs dla firm z sektora OZE. Zakres jest znacznie szerszy i obejmuje technologie, które mogą wzmacniać europejski przemysł, zwiększać bezpieczeństwo energetyczne oraz ograniczać zależność od importu surowców, komponentów i gotowych rozwiązań technologicznych.
Dwie ścieżki: innowacyjność albo strategiczna niezależność UE. B+R i inwestycje.
Niezależnie od sektora, STEP działa w logice dwóch ścieżek.
Ścieżka A dotyczy projektów, które wnoszą na rynek UE innowacyjny, najnowocześniejszy lub przełomowy element o znaczącym potencjale gospodarczym. To ścieżka dla projektów, które budują przewagę technologiczną i mogą oddziaływać szerzej niż tylko na działalność jednej firmy.
Ścieżka B dotyczy projektów, które przyczyniają się do ograniczania lub zwalczania strategicznej zależności Unii Europejskiej. Tutaj kluczowe jest pokazanie, że projekt wzmacnia europejskie łańcuchy wartości, bezpieczeństwo dostaw, zdolności produkcyjne albo dostęp do technologii krytycznych.
To rozróżnienie jest ważniejsze niż sama nazwa branży. Projekt z sektora digital, biotech albo cleantech może mieć zupełnie inną argumentację w zależności od tego, czy jego główną osią jest przełomowość rynkowa, czy strategiczna niezależność UE.
W programie STEP istotny jest również podział między typami projektów i instytucjami. NCBR prowadzi nabory dotyczące projektów badawczo-rozwojowych. Projekty mogą obejmować badania przemysłowe i prace rozwojowe albo wyłącznie prace rozwojowe. Takie nabory dotyczą między innymi technologii cyfrowych i deeptech, biotechnologii oraz czystych i zasobooszczędnych technologii. PARP prowadzi natomiast nabory inwestycyjne dla przedsiębiorców, również w ramach poszczególnych sektorów STEP. Oznacza to, że na etapie planowania trzeba jasno określić, czy projekt ma charakter B+R, inwestycyjny, wdrożeniowy czy produkcyjny.
Kto realnie ma szansę na dofinansowanie w konkursach STEP?
STEP nie jest konkursem dla każdego projektu technologicznego. Największe szanse mają przedsięwzięcia, które są dobrze przygotowane, mają odpowiednią skalę (minimalna wartość kosztów kwalifikowalnych projektu dla MŚP wynosi 7 mln zł a dla dużych przedsiębiorstw – 10 mln zł) i dają się przekonująco powiązać z technologiami krytycznymi.
W praktyce projekt powinien odpowiadać na kilka pytań: czy wpisuje się w jeden z trzech sektorów STEP, czy technologia ma znaczenie dla rynku UE, czy projekt wnosi innowacyjny, najnowocześniejszy lub przełomowy element, czy może ograniczać strategiczne zależności Unii Europejskiej, czy wzmacnia europejski łańcuch wartości oraz czy ma realny potencjał gospodarczy?
Jak przygotować projekt do STEP?
Pierwszym krokiem powinna być kwalifikacja projektu do właściwego sektora: digital/deeptech, biotechnologie albo czyste i zasobooszczędne technologie.
Drugim krokiem jest wybór ścieżki. Jeżeli projekt opiera się przede wszystkim na przełomowości technologicznej i potencjale rynkowym, naturalnym kierunkiem może być ścieżka A. Jeżeli jego główną wartością jest ograniczanie zależności UE, bezpieczeństwo dostaw lub wzmacnianie łańcucha wartości, należy rozważyć ścieżkę B.
Trzecim krokiem jest określenie charakteru projektu: B+R czy inwestycja. To pozwala ustalić, czy właściwszym kierunkiem będzie nabór NCBR, czy PARP.
Czwartym elementem jest przygotowanie dokumentacji konkursowej i argumentacji. W STEP trzeba połączyć opis technologii, biznesu, rynku i znaczenia strategicznego. To właśnie ten element może zdecydować, czy projekt zostanie potraktowany jako standardowa innowacja, czy jako przedsięwzięcie wpisujące się w cele Platformy Technologii Strategicznych dla Europy.
Podsumowanie
Inicjatywa STEP w 2026 r. to szeroki instrument wsparcia dla technologii krytycznych w trzech równorzędnych obszarach: technologiach cyfrowych i deeptech, biotechnologiach oraz czystych i zasobooszczędnych technologiach. Wspólnym mianownikiem tych sektorów jest znaczenie strategiczne. Projekt powinien nie tylko rozwijać innowacyjne rozwiązanie, ale także wpisywać się w jeden z obszarów STEP, odpowiadać logice ścieżki A lub B i pokazywać realny wpływ na europejskie łańcuchy wartości, niezależność technologiczną albo bezpieczeństwo dostaw.
Jeśli masz wątpliwości, czy Twój projekt rzeczywiście wpisuje się w STEP, nie zostawiaj tego na etapie ogólnej deklaracji. Sprawdźmy, czy właściwą ścieżką będzie digital i deeptech, biotechnologia czy czyste technologie, a następnie przełóżmy potencjał projektu na argumentację wymaganą we wniosku.
W GRUPIE4 pomagamy firmom ocenić kwalifikowalność projektu, dobrać właściwy nabór i przygotować dokumentację tak, aby odpowiadała wymaganiom formalnym i merytorycznym programu.
Więcej informacji o konkursach:
oprac. Sebastian Gołębiewski, Członek Zarządu w GRUPA4 Fundusze Europejskie Sp. z o.o.
